Benim gibi 90'lı yıllarda ve öncesinde çocukluğunu yaşamış olanlar iyi bilir. Bizler bir ders kitabını bulmak için binbir zahmet çeken, öğretmenin ağzından bir cümleyi bile kaçırmamak için elimizde kalemle tetikte bekleyen öğrencilerdik.
Çünkü bilginin kaynağı okuldu, öğretmendi. Kurtuluş buralardan geçiyordu. Öğretmenin sözü emirdi. Ailemiz "eti senin kemiği benim" diyerek öğretmenimize teslim ederdi bizi. Derste öğrendin, öğrendin. Öğrenemediysen ertesi gün öğretmene sorardın. Başka çare yoktu.
İnternet yoktu. Bilgisayarı olan bile nadirdi. Cep telefonu tuşluydu ve temel işlevlerinden öteye geçmiyordu. WhatsApp'tan öğretmene soru sormak da haliyle yoktu çünkü WhatsApp yoktu.
21. Yüzyılda Ne Değişti?
Uzun uzun anlatmaya gerek yok sanırım. Dijitalleşme hayatımıza öyle hızlı girdi ki tüm yaşamımızı kökünden değiştirdi. Haliyle bundan eğitim ve okul da etkilendi. Öğretmenlik yepyeni bir forma evrildi.
2000 öncesinin bilgi aktarıcısı öğretmen rolü yerini koç, rehber, mentör olan öğretmene bıraktı.
Günümüzde öğrenciler artık bilgiye öğretmeninden bile hızlı ulaşır hale geldi. Sanırım bu tarihte bir ilk.
Biz öğretmenimizin sözünü emir olarak görürdük dedim ya, değil bu emirden çıkmak onun sözünü sorgulamak aklımızın ucundan bile geçmezdi. Öğretmen bir şey söylüyorsa doğruydu. Üstüne laf söylemek de neymiş.
Oysa Milenyum nesli otoriteyi sorguluyor. Eleştiriyor, karşı çıkıyor. Hatta yeri geliyor düzeltiyor. “O öyle değil öğretmenim, böyle” diyebiliyor.
Ya veliler? Onlar da daha denetleyici, daha talepkar. Eti senin kemiği benim diyen veli yok artık. "Eti de benim kemiği de benden" diyor.
Öğretmene Etkisi
Öğretmen bu devirde artık sadece ders anlatan, soru çözdüren biri olmaktan çıkıyor. Mesleki çizgileri bulanıklaşıyor, yeni roller yükleniyor.
Mesleki konumu liderliğe kayıyor ve bunu başaramayan öğretmenlerin mesleki güç ve konumları hızla erozyona uğruyor.
Öğretmen artık bir lider, bir motivasyoncu ve öğrenme ortamını yöneten bir orkestra şefi olmak zorunda. Ve bunun ağırlığı pek çok öğretmenin hiç alışık olmadığı kadar fazla.
Öğretmen Koçluğu Nedir?
İşte öğretmen koçluğu tam da bu saydıklarım için gerekli. Çünkü öğretmen koçluğu;
Öğretmenin bu yeni rollerini destekler. Rollerin sınırını netleştirir.
Rol çatışmalarını engeller.
Öğretmene yeni bir perspektif kazandırır.
Koçluk, öğretmen için bir yol arkadaşlığı sunar. Böylece öğretmen “bu yolda yalnızım” hissiyatından kurtulur çünkü yanında güvenebileceği bir koç vardır.
En güzel yanı ise koçluğun öğretmene hazır reçeteler sunmak yerine onun kendi cevaplarını bulabilmesi amacıyla alan açmasıdır.
Koçluk öğretmenleri bir keşif yolculuğuna çıkarır. Bu yolculukta öğretmen mesleğini belki yeniden keşfeder, belki farklı yolların da olabileceğini görür. Böylece mesleki tükenmişliğin önüne geçerek mesleğine karşı bağlılığını geliştirir.
Öğretmendeki bu değişimin ve dönüşümün sınıfına olan olumlu yansımalarını sanırım anlatmaya gerek yok. Zira koçluk yaptığım pek çok öğretmende bunları gördüm, duydum.
Küçük Tavizler, Aşınan İtibar ve Koçluğun Faydaları
Öğretmenler zaman zaman “iyi öğretmen” olarak görünmek için küçük tavizler verebiliyor. Sınırlarını gevşettiği ve karşısındaki için açık kapı bıraktığı bu noktalar öğretmenin itibarını da günden güne düşürüyor.
Kısa vadede “ortama uyum” gibi görünen bu reflekslerin ardında ise derin bir öğretmen otoritesinin kaybı göze çarpıyor.
Öğretmen koçluğunda biz bu durumlarda güçlü sorularımızla bir yüzleştirme sağlıyoruz.
“Hangi noktada kontrolü kaybettiğini hissettin?”
“Hangi taviz senin sözünü hafifletti?”
“Sınırların nerde ve kime karşı belirsizleşti?”
Bunlar gibi sorular aslında öğretmenin kaybolan sınırlarına karşı şikayet kültüründen çıkıp gelişim kültürüne adım atmasına olanak sağlıyor.
Türkiye’de öğretmenler sosyal medyada suskun, mesleki tartışmalarda çekingen. Ama bu sessizlik, ilgisizlik değil; bir tür korunma refleksi. Öğretmen koçluğu, bu sessizliği görünür güce dönüştürme fırsatı sunuyor.
Öğretmenler, koçluk sürecinde kendi seslerini buluyor, mesleki duruşlarını yeniden tanımlıyor ve toplumsal tartışmalara daha cesurca katılabiliyor.
Koçluk, öğretmeni rahatsız eder. Çünkü yüzleşme rahatsızlıkla başlar. Ama bu rahatsızlık, dönüşümün kapısını açar. Öğretmen, kendi tavizlerini, sınırlarını, mesleki kayıplarını gördüğünde yeniden güçlenir. Öğretmen koçluğu, bu yüzleşmeyi güvenli bir alanda yapma fırsatı verir.
Bugünün öğretmeni, dünün öğretmeni değil. Dün bilgi aktarmak yeterliydi; bugün liderlik, iletişim, duygusal dayanıklılık ve profesyonel sınırlar gerekiyor.
Öğretmen koçluğu, bu yeni ihtiyaçları karşılayan en güçlü araçlardan biri olarak öne çıkıyor.
Dr. Erdem Oklay, PhD
Öğretmen Koçu & Mentor
